Pas çlirimit nga zgjedha osmane (1912), e ashtuquajtura Serbia e Re kishte një status dhe regjim specifik që parashikonte të drejtat e plota kushtetuese të qytetarëve të rinj, gjë që, përveç të tjerave, çoi në faktin se këto zona nuk ishin zgjedhur përfaqësues parlamentar (1914) dhe partitë politike nuk harxhonin energji atje. Luftimet me kaçakët menjëherë filluan, veçanërisht në zonën më të gjerë të Mitrovicës, ku u mblodhën qindra njerëz nga fshatrat fqinje.
“Pas ofensivës shqiptare të shtatorit, nga Shqipëria (1913) në drejtim të Prizrenit, Shkupit dhe Veles, autoritetet lokale serbe, në përpjekje për të shtypur lëvizjen kaçake, ndoqën shembullin e keq të malazezëve, dhe filluan t’i konvertojnë muslimanët në ortodoksi.
Deri në vjeshtë të vitit 1913, qeveria serbe nuk mendoi për pagëzimin- konvertimin, madje dënoi veprimet e malazezëve në Dukagjin. Sidoqoftë, në mesin e tetorit 1913, komandanti i qytetit të Gjakovës i kërkoi peshkopit katolik që besimtarët e tij t’i të kthehej në Ortodoks, ashtu si edhe myslimanët.
Presion për të pranuar besimin ortodoks u ushtrua edhe mbi Torbeshët (Sllavët) maqedonas, të cilët ishin trajtuar në mënyrë të favorshme deri atëherë. Aksioni i pro-serbezimin u shtri edhe te Cincarët në Prizren, të cilëve iu mbyll shkolla më 1 janar 1914. Duke pasur parasysh botën.

Duke marr parasyshë çështjen shqiptare, autoritetet serbe vepruan keq me ta pas ngjarjeve të shtatorit. Qysh gjatë nëntorit, u bënë kërkime në fshatra për t’i gjetur armë të fshehura. Luma, Dibra e u Ulët dhe Dibra e Epërme (37 fshatra) ishin veçanërisht të ekspozuar ndaj reprezaljeve të rënda. 229 vendas u masakruan, dhe në fshatin Blaga, të gjithë banorët u vranë deri në të fundit. Një milion lira të arit turk u dëmtuan në Dibër. Habitatet u dogjën në masë dhe bagëtitë u morën.
Në Mitrovicë më 1912. 150 qytetarë u masakruan,
400 njerëz u vranë në Junik.
Gjatë kryengritjes së malazezëve (3 Prill 1913) u vranë 1.300 banorë, dhe 6.000 shqiptarë në Pejë u detyruan të ndryshojnë fenë e tyre .
Represaljet nda shqiptarëve shkaktuan një ikje të madha të muslimanëve, nganjëherë vendbanimeve të tëra.

Pasuritë dhe shtëpitë e refugjatëve hynë në fondin e kolonizimit, pasi ato fillimisht u mbajtën për kthimin e refugjatëve.
Nga Vlora në mënyrë telegrafike agjensive botërore iu degua lajmi se në zonën e Dibrës, 40,000 banorë u desh të linin shtëpitë e tyre, ndërsa numri i të gjithë refugjatëve në territoret e okupuara u rrit në 10,000 banorë.”

Nga Bogumil Hrabak
Ndoshta ju pëlqen!/MekuliPress/ Ndaje artikullin me familjen dhe miqtë tuaj. MekuliPress mbetet e pandikuar nga partitë politike! FOTO: No copyright infringement is intended.