Ballina Blog

Ai, ajo dhe gruaja tjetër: dashuria fatale midis Aristotel Onassis dhe Maria Callas

Dashuri, pasion dhe përkushtim dërrmues. Pastaj, ardhja e vejushës Kennedy dhe përfundimi i trishtuar i përrallës greke pa një fund të lumtur

Bota është e mbushur me histori dashurie të përjetshme dhe të komplikuara, por pak mund të na emocionojnë si ajo mes Aristotel Onassis dhe Maria Callas; një përrallë greke, duke pasur parasysh origjinën e të dyve, pa fund të lumtur që ende jehon në kujtesën e të gjithëve sot.

Një marrëdhënie dërrmuese dhe fatale, një pasion i pashpjegueshëm që ka mbajtur të bashkuar përjetësisht këngëtaren legjendare të operës dhe pasanikun simpatik grek.

Një dashuri, e tyrja, e cila edhe sot nuk pushon së magjepsuri pavarësisht nga vetëdija për praninë e një ekuilibri të pasigurt dhe të brishtë të prishur shumë lehtë nga ardhja e të tretës së pamirëpritur, vejushës Jackie Kennedy.

Një tragjedi moderne greke

Luksi i shfrenuar dhe ngritja drejt suksesit nuk shkojnë paralelisht me nevojën e dëshpëruar për dashurinë e saj, HyjnoreS, zërin e pagabueshëm të operës e cila gjeti gjysmën e saj të përsosur të mollës, tek Aristotel Onassis. Një fryt brenda të cilit, megjithatë, krimbi i tradhtisë zvarritet, por jo para një asgjësimi sentimental dhe emocional që ndodh gjatë lidhjes së sëmurë, të cilës Maria Callas iu përkushtua plotësisht.

Takimi i parë dhe obsesioni

Venecia 1957. Maria Callas është këngëtarja më e famshme në botë, kjo është periudha në të cilën ajo ecën nëpër skenat e teatrove anembanë globit duke interpretuar La Traviata, Anna Bolena dhe Tosca të Puccini. Eshtë i njëjti vit në të cilin gazetarja dhe shoqëruesja Elsa Maxwell e prezanton me pronarin grek të anijeve.

Të dy janë të martuar, por për Aristotel Onassis, Maria bëhet një obsesion i vërtetë. Pas takimit të parë, në fakt, fillon një vardisje e paturpshme ndaj këngëtares së operës e cila, pavarësisht lidhjes me Giovanni Battista Meneghinin, pranon derisa dorëzohet.

Një natë pasioni dhe dashurie fatale

Në verën e vitit 1959, Onassis organizon një festë në bordin e Christina, një nga mega-jahtet më të mëdhenj dhe më luksozë në botë. Grace Kelly dhe Princi Ranieri, Gianni dhe Marella Agnelli dhe Callas ndodheshin aty. Dhe pikërisht në atë rast Aristoteli e merr Marinë mënjanë për t’i rrëfyer dashurinë e tij: nga ai moment jeta e tyre do të ndryshojë përgjithmonë.

Mundimi dhe pasioni

Pasi la burrin dhe trazoi shoqërinë e kohës, këngëtarja e operës iu përkushtuar totalisht asaj marrëdhënieje duke bërë një zgjedhje drastike: ajo do të linte karrierën për të mos u larguar kurrë nga “Floriri” i saj. Ai, nga ana tjetër, nuk heq dorë nga asgjë: ai i premton gruas që do të martohet me të, pa e bërë kurrë këtë Gjë, duke e marrë atë në të gjithë botën për ta shfaqur sikur të ishte një trofe.

Ardhja e Jackie Kennedy dhe fundi tragjik

Dhjetë vjet dashuri të pakushtëzuar dhe plot përkushtim, të cilat, megjithatë, nuk janë gjë tjetër veçse një përrallë. Maria heq dorë nga gjithçka për Onassis pa përmbushur kurrë ëndrrën e saj më të madhe, atë të martesës me dashurinë e jetës së saj. Por pronari grek i anijeve nuk është i kënaqur me tradhtitë kundër Callas, jo, ai bën më shumë: ai e lë për t’u martuar me vejushën Kennedy.

Një martesë që tronditi të gjithë dhe që sigurisht nuk nxitej prej dashurisë. Lajm që e theu Hyjnoren në dysh dhe shënoi fillimin e rënies së ngadaltë të gruas, e cila tërhiqet në apartamentin e saj parizian, nga jeta shoqërore fillimisht dhe nga skenat menjëherë më pas. Goditja finale vjen me lajmin e vdekjes së të dashurit të saj Onassis. Duket se pavarësisht martesës me Jackie Kennedy, Aristoteli nuk ka pushuar kurrë së dashuruari dhe takuari këngëtaren në fshehtësi.

Pas kësaj, edhe Maria Callas vdes, në moshën vetëm 54 vjeç, e përkulur nga depresioni dhe një zemër e thyer për një ëndërr dashurie që nuk u realizua kurrë. / bota.al

Ju pëlqen!

700 mijë shtetas shqiptarë ikën nga atdheu, marrin leje qëndrimi në BE

Që nga viti 2008 deri në 2020-n, janë rreth 700 mijë shtetas shqiptarë që kanë marrë leje qëndrimi në një nga shtetet e Bashkimit Europian.

Shifrat janë bërë të ditura nga Eurostat, instituti europian i statistikave dhe janë përpunuar nga “Monitor”.

Numri më i lartë i lejeve të qëndrimit është dhënë në periudhën 2008-2009, me përkatësisht 97.3 mijë dhe 83.9 mijë, si rrjedhojë e emigracionit të lartë të fillim viteve 2000. Më pas fluksi erdhi në rënie, duke zbritur në rreth 30 mijë në vitin 2013. Pas kësaj periudhe, rigjallërimi i ciklit të emigracionit, që tregohet dhe nga shtimi i ndjeshëm i kërkesave për azil solli një tjetër rritje të lejeve të qëndrimit, që kulmoi në vitin 2019, me rreth 60.4 mijë të tilla.

Në krahasim me vendet e tjera të rajonit, Shqipëria mban rekordin për numrin e shtetasve të saj që kanë zgjedhur të jetojnë e punojnë në një shtet të Bashkimit Europian. Për të njëjtën periudhë (2008-2020) kanë marrë leje qëndrimi për herë të parë rreth 426 mijë serbë, 337 mijë boshnjakë, 285 mijë shtetas të Kosovës, 195 mijë nga Maqedonia e Veriut dhe më pak se 20 mijë nga Mali i Zi.

Në raport me popullsinë, diferenca është edhe më e lartë. Gati 25% e popullsisë shqiptare (të vitit 2020) tashmë jeton e punon në një nga vendet e Bashkimit Europian. Vendi i dyte pas nesh është Kosova (15.4%), e ndjekur nga Bosnjë-Hercegovina (10.3%), Maqedonia e Veriut (9.4%), Serbia (6.2) dhe Mali i Zi (3.3%).

Edhe institucionet ndërkombëtare e llogarisin numrin e emigrantëve nëpërmjet autorizimeve për lejet e qëndrimit të lëshuara për herë të parë për këto vende nga shtetet e Bashkimit Europian.

Instituti për Studime Ekonomike Ndërkombëtare i Vjenës, në një raport të mëparshëm, gjeti se Shqipëria rezultoi me numrin më të lartë të emigrantëve në krahasim me Serbinë, Malin e Zi, Bosnjën, Maqedoninë e Veriut dhe Kosovën për periudhën 2010-2020.

Si faktor themelor, ekspertët e Vjenës evidentojnë nivelin e lartë të varfërisë, fenomen që shpjegon flukset e larta të emigracionit sidomos në Shqipëri dhe Kosovë.

Shqipëria dhe Kosova janë dy vendet me nivelin më të ulët të të ardhurave për frymë në rajon dhe me nivelet më të larta të varfërisë sipas Bankës Botërore e për rrjedhojë, kanë edhe flukset më të larta emigratore.

Italia dhe Greqia kryesojnë

Italia dhe Greqia, dy destinacionet që kanë pritur numrin më të lartë të emigrantëve shqiptarë pas viteve 90, kanë dhënë 84% të lejeve të qëndrimit për herë të parë për periudhën 2008-2020. Rekordin e mban Italia, me 342.5 mijë leje gjithsej, ose 49% të totalit. Greqia ka dhënë 247.6 mijë të tilla (35%).

Që nga viti 2013, Gjermania ka rritur ndjeshëm numrin e lejeve të dhëna, pasi ky shtet është bërë i preferuar për punonjësit shqiptarë sidomos mjekë e infermierë dhe specialistë të teknologjisë së informacionit. Ekonomia më e madhe e Europës ka dhënë gjithsej 48 mijë leje qëndrimi për herë të parë për shtetasit shqiptarë deri në fund të vitit 2020.

Në vend të katërt është Franca, me 15 mijë leje (2% e totalit) e ndjekur nga Kroacia, e cila nga 2018-a ka dhënë mesatarisht një deri në 2 mijë leje qëndrimi në vit.

Viti 2020

Në vitin 2020 morën leje qëndrimi për herë të parë në një nga vendet e Bashkimit Europian 37,592 shtetas shqiptarë, sipas Eurostat.

52% e tyre e morën për arsye familjare, 16% për punë, 3% për edukim dhe më pas renditen arsye të tjera, pa u specifikuar.

Në krahasim me një vit më parë, numri i lejeve të qëndrimit të dhëna për shtetasit shqiptarë ka rënë me 38%, i ndikuar nga situata e krijuar nga pandemia.

Në rajon, numrin më të lartë të lejeve të qëndrimit të dhëna për vitin 2020 e mban Serbia, me 40.8 mijë, më pas Shqipëria (37.6 mijë) e ndjekur nga Bosnjë-Hercegovina (35.1 mijë), Kosova (31.6 mijë), Maqedonia e Veriut (16.3 mijë), Mali i Zi (2.7 mijë).

MONITOR

Ju pëlqen!

Zgjedhjet lokale në Kosovë/ 21 komuna në balotazh, “Vetëvendosje” e Albin Kurtit nuk merr asnjë

Albin Kurti, candidate for prime minister from the opposition party "Vetevendosje," addresses his supporters during the closing election campaign rally in Kosovo capital Pristina Friday, June 9, 2017. Kosovars go to the polls on Sunday to choose the new 120-seat parliament that will have to deal with the thorny issue of the border demarcation deal with Montenegro and potential war crimes trials of some of its most senior political leaders. (AP Photo/Visar Kryeziu)

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve në Kosovë ka publikuar rezultatet paraprake të zgjedhjeve lokale që u mbajtën ditën e diel në vend. Bazuar në të dhënat e KQZ, 17 komuna në Kosovë tashmë e kanë një fitues, ndërsa 21 të tjera do të shkojnë në raundin e dytë të balotazhit. Lëvizja Vetëvendosje nuk ka fituar asnjë komunë në raundin e parë, por do të shkoj në balotazh në 12 komuna në nivel vendi, shkruan e pavarura MekuliPress.com

Partia Demokratike e Kosovës ka marrë katër komuna; Mitrovicën, Ferizajn, Hanin e Elezit, Skenderajn. Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës dy komuna Deçan dhe Suharekë. Lidhja Demokratike e Kosovës dy komuna Lipjan dhe Pejë. Fituesja e këtij raundi të zgjedhjeve është Lista Serbe, e cila fitoi nëntë komuna nga 10 sa garonte.

Befasia e rezultatit të deritanishëm është lëvizja “Vetëvendosje” e kryeministrit Albin Kurti, e cila nuk ka marrë asnjë komunë në raundin e parë.

Ju pëlqen!

Kavanoza qelqi, tuba alumini e deri tek kanaçet – 5 gjëra që ndoshta nuk i dini për ushqimin e konservuar

Nga kontejnerët prej druri të lashtësisë, tek shishet e qelqit, tek kanaçet prej kallaji: kështu jemi përpjekur gjatë shekujve të ruajmë ushqimin për një kohë të gjatë.

Kavanoza qelqi, tuba alumini, kanaçe, kallaj dhe kontejnerë të tjerë të llojeve të ndryshme. Që nga kohërat e lashta, njeriu gjithmonë është përpjekur t’i mbajë të pandryshuara vetitë e ushqimit për një kohë të gjatë. Rezultat? Ushqimi i konservuar që ende dominon në supermarkete për të cilin do të gjeni më poshtë pesë kuriozitete në historinë e tij.

Paraardhësit tanë kishin shpikur tashmë truke të ndryshme për të ruajtur ushqimin. Gjëja e parë që ata vunë re ishte se faktorët e prishjes së ushqimit ishin ajri dhe lagështia. Kështu ata bënë përpjekje konservimi duke përdorur lëkurë dhe kocka kafshësh, brenda të cilave, doli se palca mbetej e ngrënshme për një kohë të gjatë. Me zhvillimin e qytetërimit urban, u përdor përdorimi i kontejnerëve prej druri ose terrakote, në të cilët u futën fruta, bishtajore të thata dhe perime, pastaj u ruajtën në mjedise të thata. Për vajin dhe verën, u përdorën amfora dhe kavanoza të mbyllura me tapa druri të mbështjella me pëlhura. Këto zgjidhje, të përhapura në Romën e lashtë, u shoqëruan me mjete të tilla si kriposja, tymosja dhe ngrirja (tashmë të përhapura në mesin e kinezëve dhe egjiptianëve), të dobishme për shtyrjen e skadimit të ushqimit.

Zgjidhjet e lashta për të ruajtur ushqimin mbetën në modë gjatë gjithë Mesjetës dhe më gjerë, por ndërkohë u regjistrua lindja e shisheve moderne (falë mbi të gjitha xham-bërësve venecianë dhe anglezë), të pajisur që nga shekulli i 18 me tapa të fuqishme që hapën një epokë të re për botën e verërave. Në 1810, shefi i pastiçerisë franceze Nicolas Appert bëri të ashtuquajturin “ushqimi në shishe”, duke fituar në një konkurs të nisur nga Napoleoni, çmimi i të cilit ishte menduar për ata që kishin krijuar një sistem për të ruajtur ushqimin e ushtarëve të përfshirë në luftë. Appert fitoi falë një metode bazuar në përdorimin e një shishe qelqi me një kapak hermetik. Duke futur ushqimin brenda (deri në buzë, për të eliminuar ajrin), mbështjellë me një leckë dhe duke e zhytur për orë të tëra në ujë të valë (në mënyrë që përbërësit të përfundojnë gatimin), ai përfitoi një ushqim që mund të ruhej për një kohë të gjatë. Shefi i pastiçerisë, natyrisht, nuk e dinte se ishte temperatura e lartë e gatimit dhe vula hermetike që parandaluan përhapjen e mikrobeve: roli i mikroorganizmave në procesin e dekompozimit u zbulua gjysmë shekulli më vonë nga Louis Pasteur.

Ishte sipërmarrësi britanik Peter Durand, në 1812, i cili përdori kavanoza të bëra nga fletë kallaji të lehta në vend të shisheve. Kjo rrugë u ndoq nga dy britanikë të tjerë, Bryan Donkin dhe John Hall, të cilët në 1813, pasi morën patentën e Durand, filluan prodhimin e parë industrial të ushqimit të konservuar. Jo shumë e ndryshme nga ajo e ekspozuar sot në supermarkete. Përdorimi i ushqimeve të konservuara filloi të përhapet me Luftën e Krimesë, kur filluan të sigurojnë mbështetje të vlefshme për ushtarët. Gjatë Luftës Civile Amerikane, zakoni gjithashtu u përhap jashtë shtetit. Në të njëjtën kohë u zhvilluan hapësit e parë të kanaçeve dhe në 1866 u krijua dhe e ashtuquajtura “hapje me çelës” (për të cilën një shkop metalik ishte fiksuar në kapakun e kutisë për ta “zhbllokuar” ngadalë).

Rreth vitit 1850, duke marrë një sugjerim nga tubat metalikë për bojëra, italiani Cesare Balena krijoi ​​pastën e ançovi-së në një tub. Ushqimi në kallajit përjetoi evolucione të mëtejshme me sipërmarrësin Francesco Cirio, i cili paraqiti domatet e tij të konservuara në Ekspozitën Universale në Paris. Në 1881 Pietro Sada u bë shumë popullor falë mishit të zier të konservuar (i përsosur në 1923 me shtimin e xhelatinës). Gjatë shekullit XX, industria e konservimit u zgjerua, duke pushtuar tregun me kanaçe të të gjitha formave: të ulëta dhe drejtkëndëshe (tipike për sardelet), cilindrike (të përdorura për bishtajore, domate të qëruara dhe supa) dhe të rrumbullakëta (kryesisht të destinuara për ton dhe ushqim për kafshët shtëpiake). Në fushën e pijeve, kanaçet birrës u shtuan në 1935, të lançuara nga kompania amerikane Gottfried Krueger Brewing.

Ushqimet e konservuara kanë njohur lulëzimin e tyre përfundimtar që nga Lufta e Dytë Botërore. Gjatë dekadave në vijim, megjithëse nuk ndryshuan në aspektin e tyre thelbësor, kontejnerët kanë pësuar përmirësime të ndryshme si brenda, me veshje të dobishme për të mos ndryshuar ushqimin, dhe jashtë, me miratimin e etiketave dhe hapjeve shumëngjyrëshe.

Prandaj ushqimi i konservuar ka vazhduar të na shoqërojë edhe në mijëvjeçarin e ri, madje edhe duke zbritur në Hapësirë ​​(po flasim për “ushqim hapësinor”), me tuba të mbushur me lloje të ndryshme makaronash, ushqime të mbushura me vakum dhe versione të reduktuara të provës së gravitetit të kanaçeve të përjetshme. FOCUS

Ju pëlqen!

Mehaj takime në Pentagon, ripërsërit ofertën për bazë të përhershme ushtarake amerikane në Kosovë

Ministri i Mbrojtjes, Armend Mehaj po vazhdon vizitën në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ai sot ka pasur takime në Departamentin Amerikan të Mbrojtjes në Pentagon, ku është pritur nga zv.Asistentja e Sekretarit të Mbrojtjes, Laura Cooper.

Në këtë takim, Mehaj e ka ripërsëritur ofertën e Kosovës që SHBA-ja ta krijojë një bazë të përhershme ushtarake në Kosovë, raporton Express.

“Ministri Mehaj e ritheksoi ofertën e Kosovës për SHBA-në për krijimin e një baze të përhershme ushtarake në Kosovë, për të kontribuar njëkohësisht në rritjen e sigurisë dhe stabilitetit në nivelin rajonal”, thuhet në komunikatën e Ministrisë së Mbrojtjes.

Mehaj dhe Cooper u dakorkduan edhe pqr rritjen e pjesëmarrjes në misione dhe ushtrime të përbashkëta të ushtrisë amerikane dhe FSK-së.
“Ministri Mehaj me znj. Cooper u dakorduan bashkërisht për veprime konkrete sa i përket anëtarësimit në Partneritetin për Paqe, blerjeve ushtarake përmes FMS (Foreign Military Sale), avancimin e bashkëpunimit në fushën e mbrojtjes kibernetike, si dhe rritjen e pjesëmarrjes në misione dhe ushtrime të përbashkëta ndërmjet Ushtrisë Amerikane dhe FSK-së”, thuhet në komunikatë.

Komunikata e MB-së:

Ministrit Mehaj i rikonfirmohet nga znj. Cooper, mbështetja e plotë nga Departamenti Amerikan i Mbrojtjes

Në vazhdim të takimeve në Departamentin Amerikan të Mbrojtjes në Pentagon, Ministri i Mbrojtjes, Armend Mehaj me delegacionin e tij, u pritë edhe nga zv.Asistentja e Sekretarit të Mbrojtjes, znj. Laura Cooper dhe më pas në nivel të delegacioneve realizuan konsultimet bilaterale për çështjet e mbrojtjes.

Me këtë rast, znj Cooper, ka shprehur konsideratat e larta për zhvillimet e suksesshme në fushën e mbrojtjes, duke falënderuar posaçërisht ministrin Mehaj për përkrahjen e forcave amerikane në procesin e akomodimit të refugjatëve afganë.

Znj.Cooper në emër të Departamentit Amerikan të Mbrojtjes, konfirmoi përkrahjen për Kosovën, si partnere dhe eksportuese e paqes në nivelin global, të dëshmuar edhe me rastin e bashkë-zbarkimit në misionin paqeruajtës përkrah ushtrisë amerikane në Kuvajt, si dhe rolin e madh në nivelin rajonal.

Nga ana e tij Ministri Mehaj, e falënderoi dhe i shprehu mirënjohjen e lartë znj Cooper, për përkrahjen e vazhdueshme dhe partneritetin e shkëlqyeshëm duke i shprehur gatishmërinë maksimale për thellimin e bashkëpunimit të mëtejmë, ndërveprueshmërinë ndërmjet FSK-së dhe Ushtrisë Amerikane, duke vënë theksin në ushtrimet e përbashkëta si dhe mundësitë për bashkë-zbarkime të reja në misione të përbashkëta me Ushtrinë Amerikane.

Gjithashtu, Ministri Mehaj e ritheksoi ofertën e Kosovës për SHBA-në për krijimin e një baze të përhershme ushtarake në Kosovë, për të kontribuar njëkohësisht në rritjen e sigurisë dhe stabilitetit në nivelin rajonal.

Ministri Mehaj me znj. Cooper u dakorduan bashkërisht për veprime konkrete sa i përket anëtarësimit në Partneritetin për Paqe, blerjeve ushtarake përmes FMS (Foreign Military Sale), avancimin e bashkëpunimit në fushën e mbrojtjes kibernetike, si dhe rritjen e pjesëmarrjes në misione dhe ushtrime të përbashkëta ndërmjet Ushtrisë Amerikane dhe FSK-së.

“Tani na mbetet që të gjitha objektivat e përbashkët të angazhohemi t’i realizojmë bashkërisht, me besim e vullnet të plotë, përkushtim dhe angazhim vetëmohues, si dhe qeverisje të mirë dhe transparencë të plotë. Partneriteti me SHBA-në dhe mbështetja e pazëvendësueshme që më është konfirmuar është ngjarje historike për të ardhmen e sigurtë të vendit tonë dhe gjithë rajonit.” tha në fund ministri Mehaj.

Ju pëlqen!

Talebanët pretendojnë për investime kineze në Afganistan

Zyrtarët amerikanë dhe analistë të pavarur reaguan në mënyrë skeptike të premten ndaj një pretendimi të talebanëve se Kina është gati të investojë miliarda dollarë në Afganistan.

Sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë Jen Psaki tha se Shtetet e Bashkuara shqetësohen më shumë të sigurojnë ndihmë për popullin afgan që po përballet me rënie ekonomike sesa ndaj sfidës që paraqet përhapja në të ardhmen e ndikimit kinez në atë vend.

“Ne po përqëndrohemi të punojmë me shumicën dërrmuese të bashkësisë ndërkombëtare në dhënien e ndihmës humanitare nga njerëzit e duhur në Afganistan për t’u siguruar atyre atë çfarë u nevojitet”, tha zonja Psaki si përgjigje ndaj një pyetjeje të Zërit të Amerikës.

Në fillim të kësaj jave, zëdhënësi i talebanëve Zabihullah Mujahid tha gjatë një interviste se grupimi që qeveris tashmë vendin është i angazhuar të garantojë sigurinë e punëtorëve kineze në këmbim të miliarda dollarëve investimesh kineze.

“Ata janë të interesuar për investime në disa sektorë në Afganistan dhe duan të negociojnë detaje”, i tha zotit Mujahid “Zërit të Amerikës”.

Një nga projektet sipas zotit Mujahid është ai që lidhet me Mes Aynak, ku ndodhet një prej minierave më të mëdha të bakrit në Afganistan dhe rrënojat e lashta budiste.

“Kjo është një nga zonat e rëndësishme ku ata (kinezët) duan të investojnë miliarda dollarë dhe Afganistanit i nevojitet një gjë e tillë”, shtoi ai.

Kina ka investuar në vendet fqinje, sikurse në Pakistan dhe Iran dhe ka ftuar Kabulin të bëhet pjesë e korridorit ekonomik Kinë-Pakistan, një nga projektet e rëndësishme të nismës kineze në sektorin e ifrastrukturës, të ashtuquajturin “Një brez, një rrugë”.

Por ideja se Kina është gati të investojë në Afganistan aktualisht është thjesht “një dëshirë”, thotë Husain Haqqani, drejtor për Azinë Jugore dhe Qendrore në Institutin Hudson, një qendër studimi me qendër në Uashington. Një investim prej miliarda dollarësh nënkupton që pritshmëritë janë që të sigurohen prej tij qindra miliona dollarë fitime në vit, dhe tani për tani ekonomia afgane thjesht nuk e paraqet atë mundësi.

Zoti Haqqani vëren se kinezët deri më tani u kanë dhënë talebanëve vetëm 31 milionë dollarë ndihmë humanitare.

“Ky sigurisht nuk është një tregues i dikujt që është gati të investojë miliarda”, tha ai.

Investimet në shkallë të gjerë në Afganistan i bën të pandur edhe fakti që talebanët nuk njihen ndërkombëtarisht. Asnjë vend nuk e ka njohur Emiratin Islamik, emri i shpallur nga grupi, si qeveria zyrtare e Afganistanit, mes tyre Kina dhe Rusia, një tjetër kundërshtarë të SHBA-së.

“Ne jemi të vetëdijshëm se ata kanë nevojë për bashkëpunim, por nuk ka vend për nxitim”, u tha Presidenti rus Vladimir Putin në një Samit të premten ku merrnin pjesë udhëheqësit e ish-republikave sovjetike.

Ju pëlqen!

A është Kristofor Kolombi fajtor, për të gjitha plagët sociale të botës?

Nga Randall Condra

A ishte ai një eksplorues i madh, një heroi i Botës së Vjetër, që zbuloi Botën e Re? Apo një njeri që ishte fajtor për pushtimet, gjenocidin dhe skllavërinë? Si duhet të mendojmë sot për Kristofor Kolombin? Ai e dyfishoi madhësinë e botës së njohur deri në kohën e tij, dhe i dha njerëzimit një mundësi të re për të zhvilluar dhe zgjeruar konceptin e lirisë, duke çuar përfundimisht në krijimin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Ndërkohë, pushtimi, kolonizimi dhe skllavëria ekzistonin që të gjitha shumë kohë para se ai të ekzistonte. Sigurisht, askush nuk mund të anashkalojë skllavërinë 400 vjeçare, apo shfarosjen e popujve indigjenë të Amerikës. Por është e padrejtë të fajësohet Kolombi për një institucion që ka ekzistuar gjithmonë.

Skllavëria ka ekzistuar në kohën e Romës së lashtë, si dhe në kohët biblike. Ndoshta ka ekzistuar dhe në kohët parahistorike, dhe ndoshta edhe në mesin e paraardhësve tanë para-njerëzorë në Afrikë. Duam apo nuk duam, që të gjithë e kemi prejardhjen nga skllevërit.

Para historisë moderne, afrikanët ishin duke e skllavëruar njëri -tjetrin. Romakët morën shumë skllevër nga zonat në jug të Saharasë. Gjatë një periudhe prej 1 mijë vjetësh, myslimanët në Afrikën e Veriut, morën si robër rreth 10 milionë zezakë afrikanë.

Kur evropianët mbërritën atje duke kërkuar krahë pune të lirë për t’i shfrytëzuar në plantacionet e tyre në Botën e Re, ata ishin në gjendje që t’i shfrytëzonin ato rrjete ekzistuese skllevërish. Në shekujt që pasuan Kolombin, kolonistët britanikë në Amerikën e Veriut i zgjeruan idealet e vetëqeverisjes, të cilat përfundimisht do ta dënonin dhe nxirrnin jashtë ligjit skllavërinë.

Pra edhe kur skllavëria po zgjerohej, dhe teksa shoqëritë vendase dhe qytetërimet e tyre po shkatërroheshin, koncepti i lirisë po mbinte në këtë Botë të Re që kishte zbuluar Kolombi.

Brenda 3 shekujsh, kjo farë lirie çoi në pretendimin “e qartë të Tomas Xhefersonit”, se të gjithë njerëzit janë krijuar të barabartë.

Me kalimin e kohës, ideja se të gjithë njerëzit duhet të kenë një zë të barabartë në zgjedhjen e qeverisë së tyre, u forcua gjithnjë e më shumë. Në fund, skllavëria do të rezultonte e papajtueshme me besimin tek barazia. Gjatë Revolucionit Amerikan, skllavëria u ndalua me ligj në Territorin Veriperëndimor, dhe Kushtetuta e re amerikane ndaloi importimin e skllevërve pas vitit 1808.

Parë në këtë kontekst historik, udhëtimet e Kristofor Kolombit shënojnë fillimin e fundit të skllavërisë. Deri në vitin 1860, në pjesën veriore të Shteteve të Bashkuara ishte krijuar një shoqëri e cila ishte e gatshme të sakrifikonte jetën e mbi 600.000 burrave të bardhë, për t’i dhënë fund skllavërimit të zezakëve në Amerikë.

Me kalimin e kohës, konceptet e lirisë, vetëqeverisjes, drejtësisë dhe barazisë, prodhuan një sistem gjyqësor në Shtetet e Bashkuara, i cili do të fillonte të adresonte ankesat jo vetëm të zezakëve, por edhe të indianëve të Amerikës. Kolombi i robëroi vendasit dhe hodhi hapat e parë drejt kolonizimit.

Por nuk është e vështirë të imagjinohet se njerëzit e Hemisferës Perëndimore – nëse do të kishin ndërtuar më parë armë zjarri, topa dhe anije – nuk do t’i kishin shfarosur popujt evropianë, s’do t’i kishin skllavëruar afrikanët, apo nuk do të kishin kolonizuar gjithë botën.

Institucioni i skllavërisë, i lindur në Afrikë, mori fund në shoqërinë e re që ishte zhvilluar në Amerikën e Veriut pas udhëtimeve të Kolombit. Ai i hapi derën të ardhmes së botës, një e ardhme në të cilën skllavërisë mund t’i jepej fund, dhe ku ligji dominues do të ishte ai i barazisë.

Me gjithë të metat e tij serioze personale, ne e vlerësojmë Kolombin jo vetëm si një eksplorues të madh, por edhe si njeriun, zbulimi i të cilit e vendosi botën në rrugën drejt lirisë.

Historia e Amerikës përmban padyshim edhe gabime të mëdha, por ndërkohë ajo ka sjellë përparime të mëdha të gjendjes së shoqërisë njerëzore. Ne i bëjmë një padrejtësi Kolombit kur e fajësojmë atë për sëmundjet e botës në të cilën ai jetoi, dhe për historinë që ai trashëgoi. / “Dispatch” – Bota.al

Ju pëlqen!

Imunoterapia, shpresë se kancerit i jepet fund brenda 10 vjetëve

Avvenire publikon së fundmi një intervistë të shkurtër me onkohematolgun e njohur Fabio Ciceri që ka shkruar një libër me titull kumbues: “Si do ta mposhtim kancerin, Sfidat e imunoterapisë dhe Car-T”. Imunoterapia është një metodë trajtimi që shmang përdorimin e rrugës tradicional në luftën kundër kancerit siç është kimioterapia dhe radioterapia, ndërkohë që Car-T është një procedurë e re e quajtur – Chimeric antigen receptor T cells që konsiston në inxhnierimin e qelizave imunitare T – për të përftuar aftësinë e këtyre në shënjestrimin e një proteine. Metoda e dytë korrigjon një defeket të sistemit imunitar që nuk arrin të gjurmojë qelizat kancerogjene të cilat si të thuash zhvillojnë kamuflazh në organizëm. Cicero sqaron se në cilën pikë është mjekësia në këtë fazë, duke sugjeruar se ër një dekadë kanceri do të ketë marrë zgjidhje.

Në realitet kemi tashmë mjetet për të bërë një hap para…Flas për të ashtuquajturin “editim të geneve”, një teknologji që mund të stërhollojë mjete si Car-T duke zgjidhur kufizimet e tyre parësore si p.sh fakt që janë shumë të personalizuara, shprehet onkologu italian.

Sipas tij parimi veprues do të konsistonte në mundësimin për të gjithë të shndërrimit të qelizave në dispozitiv për Car-T.

Duhet të heqim nga Car-T receptorë të veçantë, të ashtuquajturit “checkpoint” që i mundësojë një mikromjedisi tumoral të fikë funksionet imunologjike antikancer. Me fjalë të tjera, duhet të heqim frenat e Car-T. Me editimin, sot i mundshëm, mund t’ia dalim, vijon më tej ai.

Në thelb metoda mëton të thyejë një barrierë të vënë nga qelizat tumorale për të lejuar që imuniteti të nisë veprimin dhe eliminojë problemin. Dhe dekada aktuale është kyçe në këtë drejtim për shkak se hapi i fundit kryesor që mbetet është përdorimi masiv i terapisë Car-T, pasi aktualisht ka kufizime të mëdha ekonomike, teknologjike dhe bioteknologjike.

Hapat janë konkretë edhe tani që flasim.

Me melanomën metastazike, 15 vjet më parë jetohej pak muaj. Sot mund të bashkëjetosh për 10 vjet dhe më shumë…Me terapitë e reja orale, mundësitë e mbijetesës në terma afatgjatë janë rritur me 905 dhe me çmime të përmbajtura, shprehet Ciceri.

Ju pëlqen!

8 gjuhët më të lashta të botës, që fliten ende sot

Sot në botë fliten më shumë se 7.000 gjuhë. Shteti i Papua Guinea e Re mban rekordin për shumicën e gjuhëve që fliten në një vend, me rreth 840 të tilla. Edhe në Shtetet e Bashkuara, një vend i njohur për shumëgjuhësinë, fliten mbi 350 gjuhë.

Por ashtu si kafshët, edhe gjuhët mund të zhduken. Me shumë gjasa ju nuk do të takoni dikë që flet koptishten (një gjuhë e Egjiptit të Lashtë) në kafenenë e lagjes tuaj. Dhe megjithëse latinishtja përdoret ende,dhe madje flitet herë pas here, ajo nuk është më gjuha amtare e asnjë komuniteti. Megjithatë, disa gjuhë kanë arritur të mbijetojnë prej një kohe shumë të gjatë. Ja cilat janë disa nga gjuhët më të vjetra të njohura në botë, dhe ku mund t’i dëgjoni të fliten ato.

Hebraishtja

Hebraishtja është një shembull i një gjuhe që thuajse u zhduk, dhe pastaj u ringjall. Është një gjuhë të paktën 3.000 vjet e vjetër. Por për rreth 2 shekuj, njerëzit e vetëm që flisnin hebraisht, ishin studiuesit dhe udhëheqësit fetarë.

Kjo gjuhë u shua si një gjuhë e folur gjatë shekujve të parë të Epokës së Përbashkët, por u ringjall në shekullin XIX me ngritjen e Sionizmit. Sot, hebraishtja është gjuha zyrtare e Izraelit, dhe gjuha amtare e më shumë 5 milionë njerëzve atje, me 9 milionë folës në të gjithë botën.

Tamilishtja

Ndryshe nga hebraishtja, tamilishtja ka një rekord të pandërprerë prej të paktën 2.500 vjetësh si në letërsi, ashtu edhe në jetën e përditshme. Sot kjo gjuhë e lashtë flitet nga më shumë se 80 milion njerëz. Ajo përdoret kryesisht në Indi, Sri Lanka, Malajzi dhe Singapor. Megjithëse  popullata tamilisht-folëse ka edhe në Guajana, Ishujt Fixhi, Surinam, dhe Trinidad Tobago. Dekadat e fundit,emigrantët e kanë çuar këtë gjuhë në Australi, Evropë, Kanada dhe Shtetet e Bashkuara.

Sanskritishtja

Sanskritishtja është quajtur “gjuha e perëndive”, jo vetëm sepse është gjuha e Vedas (shkrimet e shenjta të Hinduizmit), por për shkak të bukurisë dhe ndërlikimit të saj. Ajo lindi rreth vitit 2000 Para Erës Sonë, dhe për një kohë flitej gjerësisht në Azinë Qendrore, Jugore dhe Juglindore.

Mjerisht, kjo gjuhë ka vetëm rreth 2 milionë folës në Indi. Për shkak se sanskritishtja është rrënja e shumë gjuhëve indiane, të tilla si hinduishtja dhe bengalishtja, njohja e sanskritishtes mund të ndihmojë që të kuptohen edhe këto gjuhë.

Greqishtja

Gjuha greke daton rreth vitit 1300 Para Erës Sonë. Greqishtja e lashtë ka mbijetuar jo vetëm në gjuhën e folur në të gjithë Greqinë, ishujt grekë, Turqinë dhe Qipron e sotme, por edhe në gjuhët e tjera perëndimore. Sipas profesores së gjuhëve klasikëve Tamara M.Grin, 60 përqind e fjalëve angleze kanë rrënjë greke apo latine. Nëse i referoheni fjalorit të specializuar të shkencës, kjo shifër rritet në 90 për qind. Ndërsa latinishtja nuk është më gjuha amtare e askujt, ajo jeton në gjuhët moderne romane. Ndërkohë greqishtja flitet sot nga 12 milion njerëz.

Kinezishtja

Me më shumë se 1 miliard folës, kinezishtja është gjuha më e folur në botë, dhe një nga më të vjetrat në botë. Gërmat kineze janë gjetur në eshtrat e demave dhe zguallet e breshkave që datojnë që nga Dinastia Shang, dhe kjo do të thotë se kjo gjuhë është të paktën 3.000 vjeçare dhe ndoshta edhe më e vjetër.

Ekzistojnë shumë variacione të ndryshme të gjuhës kineze, megjithëse më i zakonshëm është varianti Mandarin. Këto ndryshime quhen rëndom “dialekte”, por ato tingëllojnë krejtësisht të ndryshme nga njëra-tjetra, dhe shpesh kategorizohen nga studiuesit si gjuhë të veçanta.

Arabishtja

Arabishtja e ka origjinën në Gadishullin Arabik në fillim të Epokës së Zakonshme, pastaj u përhap në Afrikë dhe në të gjithë Lindjen e Mesme. Midis shekujve VIII-XII ishte gjuha kryesore e filozofisë dhe shkencës. Arabishtja, gjuha e Islamit dhe Kuranit, sot flitet nga 420 milionë njerëz, dhe është gjuha zyrtare e 24 vendeve.

Euskara (e njohur edhe si gjuha baske)

Origjina e Euskaras, gjuha më e vjetër evropiane, mbetet edhe sot një mister. Ajo nuk ka lidhje me asnjë familje gjuhësh të njohura, dhe është gjuha e vetme e mbetur e gjuhëve të folura në Evropën Jugperëndimore, para se romakët ta kolonizonin zonën, duke filluar nga shekulli II. Edhe pse ka pak statistika në dispozicion, të paktën 750.000 njerëz e flasin ende këtë gjuhë të lashtë në disa pjesë të Spanjës dhe Francës.

Nahuatl

Kjo gjuhë është një nga gjuhët autoktone më të zakonshme në Amerikën e Veriut. Është folur në Meksikën Qendrore që nga shekulli VII, dhe ishte dikur gjuha e Perandorisë Azteke. Sot, 1.5 deri në 2 milion njerëz flasin një formë të gjuhës Nahuatl. Por pavarësisht kësaj, kjo gjuhë është e rrezikuar të zhduket, pasi nuk po u mësohet më brezave të rinj. Shumë fjalë të zakonshme angleze – tomato, chocolate, avocado, chipotle and coyote- vijnë pikërisht nga kjo gjuhë.

Ju pëlqen!

Ja si Londra i fsheh paratë e vjedhura nëpër botë

Nga Nicholas Shaxson

“New York Times”

Në vitin 1969, dy vjet pas Ishujve Kajman, një territor britanik miratoi ligjin e tij të parë për të lejuar strehimin e institucioneve financiare off-shore, një raport zyrtar i qeverisë bëri një paralajmërim ogurzi. Një varg kompanish të ngritura nga investitorët privatë, ishin duke pastruar paratë e pista në atë territor.

Kajman po bëhej shumë shpejt një shtet i kapur nga financat e dyshimta. Ato ishin fillimet e një sistemi modern që është demaskuar sërish nga “Pandora Papers”, përmes një rrjedhje të madhe të të dhënave konfidenciale, e koordinuar nga Konsorciumi Ndërkombëtar i Gazetarëve Investigativë.

Këto dokumente ekspozuan një marrëveshje të fshehtë dhe të diskutueshme financiare nga më shumë se 330 politikanë dhe zyrtarë publikë nga mbi 90 vende dhe territore, si dhe mbi 130 miliarderë nga Rusia, Shtetet e Bashkuara etj. Pjesë e kësaj skeme të fshehjes së pasurisë ishin një grup marramendës njerëzish të njohur, madje edhe ata që supozohet se duhej ta luftonin këtë fenomen.

Zbulimet e bëra publike më 3 tetor, kanë një shtrirje globale. Por nëse ka një vend që është në zemër të këtij sistemi, ai është Britania. E marrë së bashku me territoret e saj pjesërisht të kontrolluara jashtë shtetit, Britania është e rëndësishme në fshehjen mbarëbotërore të parave dhe aseteve.

Ajo është, siç tha një anëtar i Partisë Konservatore në pushtet javën e kaluar, “kryeqyteti i pastrimit të parave në botë”. Dhe Londra, qendra financiare, është në qendër të sistemit. Për Britaninë, sektori i fryrë financiar i së cilës përkeqëson problemet e përhapura ekonomike, kjo është diçka shumë negative.

Për botën, që gjendet në mëshirën e një sistemi ekonomik të manipuluar për llogari të të pasurve, është edhe më keq. Struktura e parajsave fiskale është shumë e ndërlikuar. Shumë instrumente të ndërlikuara dhe të errëta – duke përfshirë fondacionet off-shore, dhe kompanitë guacka – plus sekreti bankar dhe rregullimi neglizhent financiar,fsheh pasuritë e të pasurve përmes rregulloreve të mjegullta.

Qendra për të gjitha janë parajsat tatimore, të tilla si Ishujt Kuk, Ishujt e Virgjër Britanikë dhe Xhersi (një nga Ishujt e Kanalit), mund të funksionojnë edhe si limane për kontrabandistët. Të pasurit dhe kriminelët i çojnë paratë e tyre atje për t’i mbrojtur, por edhe për të shpëtuar nga rregullat, ligjet dhe taksat që nuk u pëlqejnë.

Pasuria që mbahet në parajsat fiskale është marramendëse:Vlerësimet variojnë nga 6 trilionë dollarë në 36 trilionë dollarë. Dhe disa parajsa tatimore janë më afër shtëpisë sonë sesa do ta imagjinonim. Shtetet e Bashkuara, me kompanitë e tyre të errëta në Deluaer dhe fondacionet në Dakotën e Jugut, kanë përfaqësuar prej kohësh një pjesë e madhe të këtij sistemi të fshehjes së parave.

Një grup vendesh evropiane, përfshirë Luksemburgun, Irlandën dhe Zvicrën, ofrojnë një alternativë tjetër të fshehjes së parave. Natyrisht Azia, ka Hong Kongun dhe Singaporin. Por rrjeti britanik është padyshim më i madhi. Indeksi i Fshehtësisë Financiare i Rrjetit Tatimor të Drejtësisë, që bën renditjen periodike të parajsave fiskale, tregon se Britania dhe “rrjeta merimangë” e degëve të saj off-shore renditen të parat në botë.

Mbi 2/3 e 956 kompanive që “Pandora Papers” i lidh me zyrtarët publikë janë krijuar në Ishujt e Virgjër Britanikë. Dhe qendra e koordinimit është “City of London”, qendra e financave britanike. Përmes listimit ndërkombëtar të tregut të aksioneve, tregtimit të monedhës, emetimit të bonove dhe më shumë, City merret me aktivitete financiare krejtësisht të respektueshme nga e gjithë bota.

Por është gjithashtu qendra kryesore nervore e sistemit më të errët global të kompanive off-shore, që fshehin dhe ruajnë pasurinë e vjedhur të botës. Dikur zemra e financimit të Perandorisë Britanike, City është shndërruar si një kanal vendimtar për kapitalin ndërkombëtar të të gjitha llojeve.

Momenti kyç erdhi kur në mesin e procesit të dekolonizimit, Banka e Anglisë e la vendin të jetë mikpritës i tregut të ri të euro-dollarit. Ajo ishte një hapësirë off-shore gati e parregulluar dhe shumë fitimprurëse, e ndarë nga ekonomia britanike, dhe ku bankat e huaja, kryesisht ato amerikane, mund të bënin gjëra që nuk mund t’i bënin dot në SHBA.

Në vitet 1970, ky treg me një rritje të shpejtë filloi që të shkrihej me parajsat fiskale britanike, por edhe të tjera, në një rrjet të përsosur global. Parajsat fiskale britanike, kanë funksionuar që atëherë si grumbulluese të aseteve për aktivitete të ndryshme financiare nga e gjithë bota, të ligjshme apo jo.

Ato kanë shkaktuar dëme të pallogaritshme. Të ardhurat e humbura nga taksat janë tronditëse: Korporatat i përdorin parajsat tatimore për të kursyer rreth 245 deri në 600 miliardë dollarë në vit. (Një marrëveshje e re globale mbi një normë minimale prej 15 për qind të taksës mbi korporatat do t’i frenonte ato humbje).

Edhe individët mbajnë shuma të mëdha në këto parajsa fiskale. Por taksa është vetëm një pjesë e historisë. Loja globale e mashtrimit, e luajtur për dekada nga të pasurit dhe funksionarët e tyre në Londër, e ka gërryer sundimin e ligjit dhe e ka zhdukur besimin e qytetarëve tek sistemi.

Pas krizës financiare globale të vitit 2008, i cila nxori në pah tepricat ekstravagante të sistemit financiar, u bënë disa përpjekje për reforma. “Babëzia e Londrës”, siç e quajti kryetari i një agjencie rregullatore amerikane, Gary Gensler, u frenua.

Por tani që po zbehen kujtimet e krizës dhe kur po ndihen efektet negative të Brexit, qeveria dëshiron që t`i ringjallë praktikat më të errëta të Londrës. “Një kapitull i ri për shërbimet financiare”, një dokument udhëzues i botuar në korrik të këtij viti, sinjalizoi qartazi një rikthim në kohët e vjetra.

Termat “konkurueshmëria” dhe “konkuruese”mbi taksat e ulëta, rregullimin e dobët dhe zbatimin e dobët të tyre shfaqen mbi 15 herë. Përkrahja e Britanisë ndaj fshehjes së parave është vetë-mposhtëse. Qendra e saj financiare tepër “konkurruese” është në fakt një mallkim për vendin, dhe pasojat janë pabarazia rajonale, një ekonomi e zhbalancuar, rënia e produktivitetit, investimet e bllokuara, inflacioni i çmimeve të aseteve dhe korrupsioni politik.

Pas viteve të masave të kursimit, dhe në mesin e mungesave serioze në ushqime dhe karburant, Britania nuk mund të përballojë një zgjerim të aktiviteteve të paligjshme në Londër. Por ajo që vuan më shumë nga kjo praktikë është bota.

Për biznesmenët me shumë dritë-hije dhe udhëheqësit politikë që kanë shërbyer gjatë në detyrë, ekosistemi i parajsave fiskale siguron mosndëshkim, mbulim të kapitalit dhe mbrojtje të pasurisë. I papërgjegjshëm dhe shpesh i pagjurmueshëm, ky sistemi siguron që prosperiteti të mbetet rezervë i atyre pak njerëzve. Për t’i dhënë fund pabarazisë dhe padrejtësisë, të ekspozuara aq qartë nga pandemia e Covid-19, ne duhet t’i mbyllim parajsat fiskale dhe t’u kundërvihemi atyre në Londër që i mbrojnë ato.

Shënim: Nicholas Shaxson, është pjesëtar i Rrjetit të Drejtësisë Fiskale dhe bashkëthemelues i Projektit të Ekonomisë së Balancuar, një organizatë kundër monopoleve. Ai është autor i librave “Ishujt e thesarit:Parajsat fiskale dhe njerëzit që vodhën botën”, dhe “Mallkimi i financave:Si financat globale po na bëjnë të gjithëve më të varfër”.

Ju pëlqen!

Lajmet e fundit

WP2Social Auto Publish Powered By : XYZScripts.com