Ballina Blog

Një burrë i mençur / Ç’thoshte Aristoteli për arsimin, dashurinë, demokracinë

Prej shekujsh, njerëzit kanë studiuar veprat e filozofëve të lashtësisë për aspekte të ndryshme të jetës. Shoqëritë tona moderne funksionojnë mbi idetë dhe veprat e njerëzve të mençur, që kanë shtruar rrugën me mendimin e tyre të pashoq.

Mes tyre është Aristoteli, një prej figurave me më shumë ndikim të historisë perëndimore.

Aristoteli konsiderohet babai i logjikës, dhe njihet gjithashtu për kontributin e tij për etikën dhe virtytet, arsimin, politikën, si dhe studimin e filozofisë së mendjes, ose psikologjisë, si e quajmë sot.

Ja disa prej mësimeve të tij më të rëndësishme:

Pikërisht në momentet tona më të errëta, ne duhet të fokusohemi për të parë dritën.
2. Miku më i mirë është ai që, kur më uron shëndet, ma uron për të mirën time.

3. Ne jemi ajo çfarë bëjmë në mënyrë të përsëritur. Kështu që, ekselenca nuk është akt, por zakon.

4. Nuk ka gjeni pa një çikë marrëzi.

5. Rrënjët e arsimit janë të hidhura, por frutat janë të ëmbla.

6. Lumturia është kuptimi dhe qëllimi i jetës: është objektivi i ekzistencës njerëzore.

7. Lumturia është shprehje e shpirtit me veprime të menduara.

8. Forma më e keqe e pabarazisë, është të përpiqesh që të bësh gjërat e pabarabarta, të barabarta.

9. Nuk do të mund të bësh asgjë në këtë botë, pa kurajë. Eshtë cilësia më e madhe e mendjes, bashkë me nderin.

10. Cilido që është i kënaqur në vetmi, është ose bishë e egër, ose Perëndi.

11. Qëllimi i të mençurve nuk është të kërkojnë kënaqësinë, por të shmangin dhimbjen.

12. Njeriu i mençur duhet të merakoset më shumë për të vërtetën, se sa për atë që mendojnë njerëzit.

13. Eshtë e mundur të dështosh në disa mënyra… Ndërsa suksesin e arrin vetëm në një mënyrë.

14. Nuk mjafton të fitosh një luftë. Më e rëndësishme është të organizosh paqen.

15. Ai që nuk mund të jetë ndjekës i mirë, nuk mund të jetë as lider i mirë.

16. Natyra nuk bën asgjë kot.

17. Dinjiteti nuk është që të zotërosh nderime, por t’i meritosh ato.

18. Demokracia lindi nga fakti që njerëzit mendonin se, nëse ishin të barabartë në cilindo kuptim, atëherë janë absolutisht të barabartë.

Ju pëlqen!

Lutjet për sanksione për promovuesit e bashkimit kombëtar, Reagon Serwer: Washingtoni nuk vendos sanksione për ata që shprehin opinione

Analisti dhe profesori i universitetit amerikan Daniel Serwer i ka reaguar kolegut të tij Edward Joseph i cili ka hartuar një raport/strategji bashkë me gjashtë autorë, përfshirë edhe një shqiptar nga Kosova! (Lulzim Peci), rreth asaj se si duhet luftuar jo-stabiliteti në Ballkan.

Në raportin e shkruar nga amerikani, Edward Joseph, që është edhe kryeautor, Branislav Radeljic nga Serbia, Lulzim Peci nga Kosova, Iulia Joja nga Rumania, Jan Cingel nga Slovakia dhe Pol Vila Sarria nga Spanja, thuhet se do të ishte e pëlqyeshme që të vendosen sanksione për “promovimin provokativ” që kryeministri Albin Kurti ia bën “Shqipërisë së Madhe” dhe bashkimit të Kosovës me Shqipërinë, gjë të cilën Kurti e sheh si “Korrigjim të një historie të padrejtësisë për shqiptarët”.

Duke iu përgjigjur këtyre konstatimeve/kërkesave të autorëve, Serwer në reagimin tij ka deklaruar se ata bëjnë gabim kur sugjerojnë që SHBA duhet t’u vendos sanksione ligjore udhëheqësve të këtyre kauzave.
“Ky propozim merr vëmendje të madhe mediale në rajon, por nuk do të ndodhë. Washingtoni nuk sanksionon opinionet por veprimet” ka thënë ai.

“zyrtarët amerikanë mund të kufizojnë vizat për zyrtarët e huaj që thonë gjëra që Washingtoni i sheh si destabilizuese. Por, ata që shkelin ligjin duhet të bëjnë ligje, të organizojnë dhe të armatosin paramilitarë, ose të bëjnë veprime tjera të prekshme për t’u bërë subjekt të sanksioneve legale apo për t’iu ngrirë asetet” ka shtuar Serwer.

Ju pëlqen!

Shkarkohet drejtori joprofesional i RTK-së

Bordi i Radio Televizionit të Kosovës (RTK), ka shkarkuar të mërkurën mbrëma drejtorin e përgjithshëm të mediumit publik, Ngadhnjim Kastrati.

Sipas njoftimit të Bordit të RTK-së, Kastrati është shkarkuar me nëntë vota pro dhe asnjë kundër.

“Vendimi për shkarkim bazohet në shkeljet e shumta të Ligjit për RTK-në dhe akteve tjera nënligjore të bëra në RTK gjatë mandatit të z. Kastrati. Bordi i RTK-së konstatoi neglizhencë të Drejtorit të Përgjithshëm ndaj parregullsive, keqpërdorimeve, mospunës, nepotizmit, degradimit, raportimit të vazhdueshëm të anshëm e jo objektiv të transmetuesit publik të Kosovës. Bazuar në të gjitha këto shkelje, për Bordin e RTK-së ka qenë e pamundur vazhdimi i konsolidimit të reputacionit të RTK-së dhe funksionimit të tij me z.Kastrati si Drejtor i Përgjithshëm”, thuhet në njoftim.

Ndërkohë, sipas komunikatës së Bordit të RTK-së, mediumi publik numëron 765 punonjës të rregullt dhe se ish-drejtori funksionimin e njësive kryesore të RTK-së e kishte bazuar te punonjësit me kontrata për shërbime.

“Deri më 31 dhjetor të vitit 2021, RTK-ja ka pasur 239 persona të angazhuar me kontrata për shërbime. Shumë prej tyre janë angazhuar për punët më esenciale të funksionimit të RTK-së, si: gazetarë, kameramanë, montazherë, punëtorë të sigurimit, etj. Për më tepër, z. Kastrati e ka konfirmuar përmes kanaleve zyrtare se funksionimi i shumë njësive të RTK-së varet nga personat e angazhuar me këto kontrata”, thuhet në njoftim.

Kastrati, përgjatë gjithë mandatit të tij ka dështuar të hapë konkurse për të rekrutuar punëtorët e nevojshëm për funksionimin siç duhet të RTK-së. Në mungesë të konkurseve, janë angazhuar persona të cilët nuk i janë nënshtruar vlerësimeve rekrutues. Kontratat për shërbime janë vazhduar pa një vlerësim të performancës së të angazhuarve.

Nga ana tjetër, Bordi është i shqetësuar për të drejtat e punës të personave që janë angazhuar me këto kontrata. Bazuar në kontratat e punës, kjo formë e angazhimit nuk parasheh pushimet dhe përfitimet e tjera që i garanton Ligji i Punës për punëtorët. P.sh., ka pasur raste kur pushimi i lehonisë nuk i është njohur grave të punësuara me kontrata për shërbime. Ka të angazhuar me kontrata për shërbime, që përmes emailit i kanë shkruar Bordit të RTK-së, se për shumë vite (përfshirë edhe tri vjetët e fundit) nuk kanë marrë asnjëherë pushim javor, mujor apo vjetor.

Për më tepër, deri më datë 23 dhjetor 2021 (sipas deklaratave të drejtorit të Përgjithshëm, nuk ka pasur ndonjë analizë apo vlerësim të saktë për nevojat e punonjësve me kontrata për shërbime. Fillimi për diskutimin e kësaj nevoje ka filluar vetëm pas kërkesës së Bordit aktual të RTK-së, thuhet në komunikatë.

Drejtori i Përgjithshëm, ka dështuar të sigurojë respektimin e Ligjit për RTK-në dhe Rregulloreve të brendshme të RTK-së. Si pasojë, ka punëtorë që kanë kontrata të rregullta dhe kompensohen rregullisht, ndonëse nuk paraqiten fare në punë. Disa prej tyre këtë e kanë konfirmuar përmes komunikimeve të brendshme, por edhe përmes deklaratave publike, thuhet më tej.

Për më tepër, disa nga këta punëtorë, të cilët paguhen nga RTK, marrin pjesë në debate të ndryshme, kryesisht politike, në media të tjera vendore, gjë e cila po ashtu është e ndaluar me rregullore të brendshme të RTK-së, por të cilat nuk janë zbatuar. Pjesëmarrja e të punësuarve në aktivitete të tilla me karakter debatues politik, publikimi i deklaratave të njëanshme politike në rrjetet sociale si dhe shpërndarja e përmbajtjes së mediave konkurrente nga personat e punësuar në RTK, dëmtojnë imazhin dhe pavarësinë editoriale të transmetuesit publik, për çfarë drejtori i Përgjithshëm i RTK-së nuk ka marrë masat e duhura sipas rregullativës në fuqi.

Sipas Bordit të RTK-së, drejtori i Përgjithshëm i RTK-së nuk ka prezantuar Strategjinë Zhvillimore të RTK-së, ndonëse kjo çështje kërkohet nga Ligji për RTK-në dhe nga Statuti i RTK-së. Mungesa e strategjisë për zhvillimin e RTK-së, paraqet problematikë të theksuar për arsye se në mungesë të strategjisë zhvillimore, bëhet projeksion joefektiv dhe joefikas i skemës programore dhe buxhetit për vitin pasues.

Drejtori i Përgjithshëm ka dështuar të sigurojë adresimin dhe zbatimin e gjetjeve të Njësisë së Auditimit të Brendshëm, e cila ka evidentuar shkelje të ndryshme gjatë mandatit të tij, si avancimet e brendshme joligjore, keqmenaxhimi i aktiviteteve të prokurimit, keqmenaxhimi i kontratave të marketingut etj.

Bordi i RTK-së konsideron se lista e gjetjeve, përkatësisht shkeljeve është më e gjatë dhe më e ngarkuar, mirëpo duke pasur parasysh se disa çështje të identifikuara janë subjekt i auditimit nga Zyra Kombëtare e Auditimit, Inspektorati i Punës apo institucioneve tjera relevante, nuk përfshihen në këtë vendim për shkak të subjektivitetit deri në vlerësim nga autoritetet kompetente, përfundon komunikata.

Në këtë mbledhje, Bordi ka emëruar ushtrues detyre të Drejtorit të Përgjithshëm të RTK-së, Shkumbin Ahmetxhekajn.

Për shkarkimin, është deklaruar edhe tashmë ish-drejtori Kastrati, përmes një postimi në Facebook. Sipas tij, qëkur ka ardhur në funksion Bordi i ri, ka nisur presioni ndaj tij.

“Unë ju kam thënë qartë anëtarëve politikë të këtij Bordi se unë nuk e largoj asnjë person nga puna. Arsyeja është e thjeshtë: Ata punojnë prej shumë vitesh dhe janë të nevojshëm, ndërsa me ato paga mbajnë familjet e tyre, e që është mjaft e vështirë në këtë situatë të rëndë ekonomike”, ka shkruar ai në Facebook.

Ju pëlqen!

FOTOT/ Erdhi nga Italia, njihuni me Durimin! Historia e emigrantit që prodhon 100 tonë rrush për eksport

Kanaparaj në Durrës është fshat i njerëzve të punës, dhe shquhet për prodhim ulliri, perime dhe vreshtari. Kjo ishte një nga arsyet që e ktheu nga Italia edhe Durimin, ku kishte emigruar ne 1994. Aty kish punuar në çdo fushë të mundshme, por veten e gjeti ne vreshtari, ku me ndihmen e “italianëve” mësoi zanatin përsëmbari. Me kursimet e mbledhura me vete, u kthye në Kanaparaj. Ndërtoi 11.000 m2 vreshta dhe mbolli aty 1,200 rrënjë.

Falë mbështetjes së #AZHBR me programin IPARD II u pajis me mekanikë bujqësore dhe agregatë që i kursejnë kohë dhe i japin cilësi. Fryti punës së tij, sot përkthehet në rreth 100 ton prodhim në vit rrush tavoline varietetesh te ndryshme- Italia, black magic, viktoria, rregala- i cili shkon në tregun e shumicës dhe eksport.

Bashkë me gruan punojnë fort e punësojnë të tjerë porse e ardhmja e fermës është zgjerimi, në dorë të dy fëmijve të cilët janë angazhuar gjatë kohës kur nuk janë në shkollë.

Ju pëlqen!

8.8 miliardë lekë eksporte bujqësore, ja produkti “Made in Albania” më i kërkuar

Eksportet e prodhimeve bujqësore arritën gjatë vitit të kaluar vlerën e 8,8 miliarde lekëve, bëri të ditur INSTAT.

Perimet e freskëta janë produkti më i eksportuar nga grupi i ushqimeve “Made in Albania”, me një rritje të shpejtë vitet e fundit si rrjedhojë e investimeve në serra dhe shtimit të sipërfaqes së mbjellë.

Sipas INSTAT, në harkun kohor të 10 viteve të fundit, eksportet e perimeve u shumëfishuan, duke arritur vlerën prej 8,8 miliardë lekë në fund të 2021, nga 464 milionë lekë që shënuan në 2010.

Rritja e të ardhurave nga eksporti ka rritur ndjeshëm potencialet e bujqësisë në zonat më produktive bujqësore të vendit si Lushnjë, Fier, Berat, ndërsa eksportet në rritje ndikuan në rritjen e bizneseve bujqësore, gjithashtu dhe të investime në teknologji bashkëkohore.

Ju pëlqen!

Foli për Shqipërinë, drejtori i RTK-së i hakmerret gazetarit të njohur Blerim Haxhiaj

Nuk kanë të ndalur skandalet brenda RTK-së.

Së fundi drejtori i televizionit, Festim Kabashi ka iniciuar procedurë disiplinore kundër gazetarit Blerim Haxhiaj me arsyetimin se ka marr pjesë në cilësinë e opinionistit në mediat tjera.

Por sipas burimeve të Syrit, Menaxhmenti i RTK-së censuroi një intervistë me Haxhiajn të realizuar nga redaktori Zejdush Kastrati ku temë ishte situata në Shqipëri.

Se ka censur brenda RTK-s, e konfirmon edhe autori i emisionit ‘n’Kuvend’ Zejdush Kastratit’, ku konfirmon se pikërisht emisioni që fliste për zhvillimet në Shqipëri nuk u transmetua sepse mysafirë ishte Blerim Haxhiaj.

” Edhe une  muajin e kaluar, ne emisionin “ nkuvend” te Rtk-se, kisha mysafir pikerisht Haxhiun dhe folem per zhvillimet politike ne Shqiperi, me theks ne Partine Demokratike , por per habi timen  ky emision nuk u editua fare !
Arsyetimi ishte shume  banal :”    Nuk praktikohet puntoret e Rtk-se me dal ne mediumin ku punojne…”
Nuk me ka rastis asnjehere, as ne mediet tjera ku kam punu te me bllokohej ndonje emision , kurse ne mediumin   publik -Po..!
E kuptoj, “fajet” i ka  Blerim Haxhija, sepse per gazetari duhet me ia hjek kapuqin, por fatkeqesisht te tillet nuk i duhen Rtk-se..!” shkruan në reagimin e tij, Kastrati.

Nuk është hera e parë që në RTK censurohen intervistat të personave që nuk i shkojnë përshatit menaxhmentit.

Kundër vendimit të Festim Kabashit kundrejt gazetarit Haxhiaj, për komision diciplinor ka reaguar edhe kryetari i Sindikatës së Pavarur të RTK-së, Fadil Hoxha.

Hoxha në një postim në Facebook përmendi disa emra të gazetarëve të tjerë, që shfaqen çdo ditë në ekran dhe drejtori Kabashi me bashkëpunëtorët e tij heshtin.

Ju pëlqen!

Shkencë/ Veza ‘perfekte’ me bazë bimore mund të jetë më afër se sa mendoni!

Ndryshe nga qumështi, çokollata apo edhe djathi, vezët natyrale janë shumë të vështira për t’u përsëritur. Por një formulë e re do mund të vijë në një raft supermarketi pranë jush përpara fundit të muajit, i plotësuar me të verdhën, të bardhën dhe lëvozhgën njësoj si një vezë e freskët pule.

Biologët francezë Philippine Soulères dhe Sheryline Thavisouk vendosën të përfitojnë nga tregu në lulëzim për alternativat vegane si pjesë e një projekti në Ecole de Biologie Industrielle të Parisit në 2017.

Dyshja krijoi Le Papondu – një lojë me foljen ‘pondre’ që do të thotë të lëshoj, me ‘pas pondu’ që tregon se vezët nuk ishin lëshuar nga asnjë pulë. E quajtur më parë Les Merveilloeufs (që do të thotë vezë të mrekullueshme), kompania duhej të ndryshonte emrin e saj sipas një vendimi ligjor për transparencën e ushqimit në 2020.

Vezët e pulave përdoren në mënyra kaq të ndryshme, që do të thotë se ato janë të vështira për t’u riprodhuar. U deshën më shumë se 50 receta testimi dhe tre vjet për të arritur një fazë ku produkti të ishte në formën e tij aktuale me gjithçka që konsumatorët do të dëshironin nga një vezë, thanë krijuesit.

Receta përfundimtare e vezës së tyre miqësore me veganët është ende në zhvillim, por dyshja zbuluan se ka të ngjarë të bazohet në perime.

Pavarësisht se alternativa e tyre e vezëve është plotësisht pa pula dhe gjela, ata kanë arritur të ruajnë një ngjashmëri të jashtëzakonshme me një vezë, me një të bardhë dhe të verdhë të veçantë, duke e veçuar atë nga konkurrentët që përsërisin vetëm një funksion. Për shembull, Oggs të bëra me aquafaba janë krijuar për t’u përdorur në pjekje, ndërsa zëvendësuesi i vezëve Just është bërë me fasule mung dhe vjen i miksuar, gati për t’u hedhur ne tigan.

Vezët madje vijnë në lëvozhgat e tyre, të cilat krijuesit shpresojnë t’i bëjnë nga materiale të ricikluara – duke hequr dorë nga plastika që u përdor për prototipin.

Soulères dhe Thavisouk vendosën të bënin një biznes nga ideja e tyre, duke bashkëpunuar me programin e inkubatorit Station F. Fushata e tyre e financimit të njerëzve ishte e suksesshme dhe tani Le Papondu është në prag të paraqitjes në raftet e supermarketeve.

Përditësimi më i fundit nga kompania tregoi se ata synonin të shisnin vezën deri në fund të vitit 2021, kështu që ato duhet të jenë të disponueshme që tani.

Edel Strazimiri

Ju pëlqen!

Televizioni gjerman dokumentar për gjallesat e egra në Shqipëri: Thesare natyrore të pazbuluara

Televizioni gjerman ARD i ka kushtuar një film dokumentar gjallesave të egra në Shqipëri, duke e cilësuar vendin tonë “plot sekrete dhe thesare natyrore të pazbuluara”.

“Prapa maleve magjepsëse qëndron një tokë gjerësisht e panjohur e shqiponjave. Kur fluturon mbi Alpet shqiptare ose nëpër malin e Korabit, asgjë nuk fshihet me prej tij atë që natyra e larmishme e vendit të vogël ballkanik, Shqipëria ka për të ofruar”, thuhet në dokumentar.
Filmi dokumentar nis me një përshkrim për shqiponjën, simboli kombëtar shqiptar, që fluturon në Alpet shqiptare.

“Habitati i preferuar i shqiponjave zë rreth dy të tretat e sipërfaqes së Shqipërisë. Në Shqipëri, shqiponjat e arta nuk janë vetëm në shtëpi në Alpet veriore. Ato gjenden në shumë male ku ka ushqim të mjaftueshëm dhe vende që nuk shqetësohen gjatë mbarështimit”, theksohet në dokumentar.

Pjesë e dokumentarit është edhe pelikani kaçurrel, në lagunën e Karavastasë.
“Laguna e Karavastasë e ndarë nga deti nga një pyll dhe një brez pyjor, strehon komunitetin e vetëm të pelikanëve të rrallë kaçurrel në Shqipëri. Në zonën e tranzitit midis kripës dhe ujit të freskët, pelikanët gjejnë shumë ushqim. Ata specializohen për peshq, ata përdorin sqepin e tyre si një rrjet uljeje për gjueti. Në pranverë, qindra flamingo rozë gjenden rregullisht në Lagunën e Karavastasë duke kaluar nëpër shtigje me sqepat e tyre për krimba, insekte dhe dhe larvave në anën e tokës e cila kufizohet nga 45 kilometra katrorë ujë, vendbanime dhe zona ku jetojnë pelikanët Kaçurrel ende rriten këtu në Parkun Kombëtar të Karavastasë. Si pelikanët ashtu edhe të gjithë banorët e tjerë kanë qenë të mbrojtur mirë për vite me radhë”, thuhet në dokumentar.

Një vend të veçantë në dokumentarin e televizionit gjerman ARD zë edhe jugu i Shqipërisë, konkretisht burimi i “Syrit të Kaltër” dhe Parku Kombëtar i Butrintit.

“Shqipëria është një vend më i vogël se Belgjika, por me 15 parqe kombëtare që mbulojnë rreth 7 % të sipërfaqes së vendit. Në majën më jugore të Shqipërisë, ndodhet perëndesha e Butrintit ku shikon një park kombëtar që njëkohësisht pasqyron historinë plot ngjarje të Ballkanit. Butrinti është një qytet i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s me muret e tij të shumta, pishinat, por në të njëjtën kohë një strehë e rëndësishme për speciet që po bëhen gjithnjë e më të rralla në Evropë, si edhe për breshkën evropiane të kënetës. Kjo është arsyeja pse ky vend ka qenë nën ruajtjen e natyrës prej dy mijë vjetësh”, theksohet në dokumentar.

Sipas dokumentarit të televizionit gjerman, parku kombëtar i Butrintit ka shumë për të ofruar.
“Në 344 kilometra katrorë, ai është vendi më i madhi dhe konsiderohet gjithashtu vargu më jugor i arinjve të murrmë në Shqipëri. Ndoshta ka 200 të tillë nëpër pyjet dhe peizazhet e shkurreve të vendit Ballkanik dhe arinjtë mbrohen në mënyrë rigoroze”, thuhet në dokumentar.

Në fokus të dokumentarit është edhe qyteti gurtë i Gjirokastrës, si dhe ecjet me kuaj, një eksperiencë e paharrueshme për vizitorët në këtë rreth.

“Në Gjirokastër, shërbimi me kuaj është ende i lartë, në rrugën ndërmjet pikës më të lartë të qytetit dhe nivelit më të ulët rreth 300 metra. Është një qytet i pjerrët, ndoshta edhe më i pjerrëti në të gjithë botën”, shkruan djali i saj i famshëm, poeti Ismail Kadare. Këtu lindi edhe Enver Hoxha, njeriu që themeloi Republikën Popullore Socialiste të Shqipërisë në vitin 1944 dhe më pas e drejtoi atë si diktator për 41 vjet”, thuhet në dokumentar.

Në muret e trasha të kalasë së shekullit të 13-të, theksohet në dokumentar, nga maji, tetë lloje të ndryshme lakuriqësh nate mblidhen këtu për të lindur të vegjlit e tyre, që thuhet se janë deri në 8000 kafshë.
“Shqipëria është e pasur me pamje. Ato gjenden në të gjitha lartësitë në ultësirat perëndimore si dhe poshtë majave të Korabit. Në juglindje dhe veri liqenet akullnajore në male mbledhin shi dhe borë, shumica e ujërave të tjera ushqehen me burime dhe lumenj”, thuhet në filmin dokumentar.

Televizioni gjerman ARD i ka kushtuar vëmendje edhe herë të tjera Shqipërisë me reportazhe, ku ka pasqyruar natyrën, alpet shqiptare, turizmin etj.

kliko ketu

Ju pëlqen!

Studimi/ Sytë mbajnë çelësin e moshës tuaj të vërtetë biologjike!

Sytë mund të ofrojnë një “dritare në shpirt”, siç thonë poetët, por ata gjithashtu kanë shumë për të thënë për shëndetin tuaj. Sytë e thatë mund të jenë shenjë e artritit reumatoid. Nivelet e larta të kolesterolit mund të bëjnë që një unazë e bardhë, gri ose blu të formohet rreth pjesës së ngjyrosur të syrit tuaj, të quajtur iris. Një unazë ari prej bakri që rrethon irisit është një shenjë kryesore e sëmundjes së Wilson, një çrregullim i rrallë gjenetik që shkakton grumbullimin e bakrit në tru, mëlçi dhe organe të tjera, duke ngadalësuar helmimin e trupit.

Dhe kjo nuk është e gjitha: Dëmtimi i enëve të gjakut në pjesën e pasme të syrit tuaj, i quajtur retina, mund të jetë shenja e hershme e dëmtimit nervor për shkak të diabetit, presionit të lartë të gjakut, sëmundjes së arterieve koronare, madje edhe kancerit, si dhe glaukomës dhe degjenerim makular lidhur me moshën.

Kontrollimi i shenjave të sëmundjes është një arsye kryesore pse mjeku kontrollon sytë tuaj për të parë në thellësi të tyre në ekzaminimet tuaja vjetore të syve.

Së shpejti, mund të ketë një arsye tjetër të mirë për të vuajtur nga disa orë shikim të paqartë. Një studim i ri, për të cilin studiuesit thonë se është i pari i këtij lloji, thotë se retina mund të jetë gjithashtu në gjendje të na ofrojë një mënyrë të lehtë, joinvazive për të përcaktuar moshën e vërtetë biologjike të trupit tonë — e cila mund ose nuk mund të pasqyrojë moshën tonë kronologjike.

Një studim modelimi

Studimi analizoi mbi 130,000 imazhe të retinës nga mostrat e dhëna nga njerëzit pjesëmarrës në BioBank në MB, një studim afatgjatë i qeverisë me mbi 500,000 pjesëmarrës në Mbretërinë e Bashkuar midis moshës 40 dhe 69 vjeç. Duke përdorur një modeli të të mësuarit të thellë, i cili është një formë e të mësuarit makinerie , studiuesit vlerësuan një “hendek të moshës së retinës” midis shëndetit aktual biologjik të syrit dhe moshës së personit që nga lindja.

Kishte një rritje prej 2% në rrezikun e vdekjes nga çdo shkak për çdo vit diferencë midis moshës aktuale të një personi dhe moshës më të vjetër biologjike të identifikuar në sy, zbuloi studimi.

Diferencat më të mëdha prej tre, pesë dhe 10 vjeç midis moshës aktuale dhe moshës biologjike të matur nga retina u shoqëruan ndjeshëm me një rrezik deri në 67% më të lartë të vdekjes nga sëmundje specifike, edhe pas llogaritjes së faktorëve të tjerë si presioni i lartë i gjakut, pesha dhe dallimet në stilin e jetesës si duhanpirja.

Kishte dy grupe sëmundjesh për të cilat modeli nuk arriti të parashikonte ndjeshëm një rrezik të shtuar të vdekjes: sëmundjet kardiovaskulare dhe kanceri. Kjo mund të jetë për shkak të një numri më të vogël të rasteve të tilla në popullatën e studiuar, thanë studiuesit, ose për përmirësimet në trajtimet e kancerit dhe sëmundjeve të zemrës.

Vënia në praktikë e kësaj teorie është thjesht një dritëz në syrin e studiuesve në këtë pikë. Megjithatë, studimi tregon një përfitim tjetër të lejimit të një personi tjetër që të shikojë thellë në sytë tuaj, edhe nëse është vetëm mjeku juaj i syrit. CNN

Edel Strazimiri

Ju pëlqen!

Sot 213 vite nga lindja e shkrimtarit Edgar Allan Poe

Edgar Allen Poe ishte shkrimtar amerikan. Ai e themeloi literaturën e krimit, zhanrin shkencë fiksion dhe të horrorit. Poe ka qenë një nga poetët më të përkthyer në të gjitha vendet e botës.

Edgar Allan Poe lindi më 19 janar 1809 në Boston, SHBA dhe vdiq më 7 tetor 1849 në Baltimore, Maryland. Besohet se ja vunë emrin e një prej personazheve në një nga dramat e Shakespeare, në të cilën prindërit e tij po e performonin vitin kur ai lindi.Jeta e Edgar Allen Poe kishte filluar mes mjerimit dhe braktisjes, ai u adoptua nga një familje e pasur ku jetoi vetëm për pak kohë. Jeta e tij ishte e mbushur me probleme të shumta.

Megjithatë, kudo që shkonte, ai shkëlqente me talentin e tij, imagjinata e tij ishte mjaft e pasur me të vërteta të pathëna më parë.Ai shkroi dramën e tij të parë “Politian” dhe më pas një histori të shkurtër të titulluar “I gjendur në një shishe”, me anë të së cilës fitoi vëmendjen e John P. Kennedy, një novelist mjaft i njohur nga Baltimora, me ndihmën e të cilit Poe fitoi një vend pune në një gazetë të njohur të asaj kohe.

Gjatë viteve në vazhdim, Poe vazhdoi të punonte në gazeta dhe revista të shumta, si një asistent publikimesh dhe si kritik. Në vitin 1839 ai publikoi veprën e tij “Tregime groteske dhe arabeske” të ndarë në dy vëllime, vepër kjo e cila mori vlerësime të ndryshme.Poe dhe veprat e tij ndikuan në letërsinë e Shtetetve të Bashkuara dhe në mbarë botën.

Poe dhe vepra e tij shfaqen në të gjithë kulturën popullore në letërsi, muzikë, filma dhe televizion. Fan Noli kishte përkthyer në shqip dy poemat më të njohura të tij: “Korbi” dhe “Anabel Li”.

Me 3 tetor ai u gjet në rrugët e Baltimore në gjendje të rënd shëndetësore dhe u dërgua në Kolegjin Mjekësor të Washington, ku edhe vdiq të dielën, me 7 tetor 1849.

Ju pëlqen!

Lajmet e fundit